2015 Ekonomik Krizi

1
1558

2015 Ekonomik Krizi

Son günlerde yediğimiz içtiğimiz dolarla ilgili bu sadece dolar konuşuyoruz anlamında değil gerçekten de yediğimiz içtiğimiz her şey gerçekten dolarla ilgili. Öyle ki dövize ve özellikle dolara endekslenmiş bir ekonomimizin olduğunu hepimiz biliyoruz. Hele ki enerji tüketimimizin dolar üzerinden işlemesi dolardaki en ufak artışların dahi fiyatlar genel seviyesinde artışa neden olacağını bilmeyenimiz yoktur. Hal böyle olunca da literatürde ithal edilmiş enflasyon olarak tanımlanan olguyu yaşamış bulunuyoruz. Enflasyonumuz dolar endeksli yükseliş gösteriyor.  Geçtiğimiz dönemlere baktığımızda enflasyon ve doların bu denli dengesiz ve orantısız yükselmesinin akabinde gelen ekonomik krizleri hatırlıyoruz. Sadece bu iki veriye bakarak bile 2015 ekonomik krizi şimdiden yazılıp çizilmeye başlandı bile. Sadece Türkiye değil tüm dünyada beklenen 2015 ekonomik krizi çoğu ülkenin temkinli davranmasına ve yatırım ve tasarruflarını ona göre revize etmesine neden olmuştur. Bunu sadece ECB ve FED’in verdiği kararlara bakarak dahi anlamak mümkün.

Peki ama sadece altın fiyatları dolar ve euro kurunun tek başına yükselişi kriz çıkarmaya yeter mi?

Elbette yetmez. Dolar kuru daha da yüksek olabilir hatta bilerek dahi yükseltilmiş olabilir bu ekonomimizin ondan etkileneceği anlamına gelmeyebilir. Daha önceleri dolar kurunu yükseltmeye çalışarak ithalatı kısma politikaları izlenmişti. Ne kadar başarılı olduğu ayrı bir tartışma konusu ama bugün ki yorumlarımızda farklı bir pencereden bakmak zorundayız. Dolar kurunun yükselmesinin yansımalarına iyi bakmak gerekiyor. Örneğin kurdan etkilenen maddelerin önemine bakarsak bu yükselişin etkisinin o kadar da kolay olmayacağına benziyor. Zaten yüksek olan dış ticaret açığımız doların yükselmesi ile birlikte daha da artacak ve doların kendi rekorunu kırması gibi cari açığın da bir rekor kırmasını bekliyorum. Cari açıktaki artışa paralel olarak yüksek enflasyon ve düşük üretim düzeyi ile daha az büyüme birbirini izleyen adımlardır. En son adımı ise daha fazla işsizlik olarak kriz için gerekli koşullar sağlanmış olacaktır. Halen daha tüm bunlar 2015 ekonomik krizi için yeterli sebeplerdir diyemeyiz. Ekonomik krizi kısa süreli dalgalanmalar olarak değil etkisi uzun süren konjonktürel yıpranmalar olarak yorumlarsak bu noktada kısa vadede merkez bankasına uzun dönemde maliyeye büyük iş düşüyor.

Olası bir 2015 ekonomik krizi söz konusu ise kurun kritik seviyeden daha yukarılarda ve piyasaların beklentilerinin üzerinde yükselmesi durumunda en etkili ve çabuk piyasa araçlarıyla müdahale etmesi gerekiyor. Bu silahların en başında da faiz geliyor. Belki de alt yapısı oluşturulmadan, ekonomik kırılganlığı test etmeden ve siyasi karar vermek adına kontrolsüz indirilen faiz olası bir kriz durumunda yeniden yükseltilmek zorunda kalınabilir.

2015 ekonomik krizi
2015 ekonomik krizi

Olaya sadece para politikası açısından değil yaklaşan seçimler penceresinden de bakarsak 2015 seçimleri öncesinde harcamaların kontrollü bir şekilde yapılması ve ihtiyatlı olunması gerekiyor. Belki de olası 2015 ekonomik krizi ile aynı döneme denk gelecek seçimler birbirinin tetikçisi olabilir. Seçimlimler krizi kriz de seçim sonuçlarını etkileyebilir.  Ekonomik krizlerin seçimlere etkisini daha önce incelemiştik. Okumanız bu kısmı yorumlamak için gereklidir.

Ekonomik kriz öncesinde sonrasında ve kriz anında yapılması gerekenler farklıdır, her safhada farklı politika izlemek gerek. Tüm dünyanın beklediği 2015 ekonomik krizi öncesi için ülke olarak bize düşen makro ekonomik değerleri iyi analiz etmek ve faiz ve döviz kurunun ülkemize yansımalarını anlamak gerek. Faizin mi yoksa yüksek döviz kurunun mu ülkeye daha fazla zarar verdiğini anlamak gerek. Her ne kadar şimdiye kadar hep düşük kur yüksek faiz politikası uygulanıp bir şekilde bugünlere gelinse de ben bu bileşenin tam tersini savunanlardan olduğumu belirtmek isterim. Ancak yukarıdaki açıklamalarıma bağlı olarak kurun kontrollü yükseltilip faizin dengeli düşürülmesi taraftarıyım. Ayrıca dövize olan bağlılığı ancak yeni yatırımlarla sonlandırmak ve alternatif kanallar bularak azaltmak mümkünken ani kararlarla beklenmedik hamlelerle etki etmek doğru sonuç vermeyecektir.

Son olarak olası bir 2015 ekonomik krizi öncesi biz bireylere düşen ise ihtiyatlı davranmak ve özellikle her kriz döneminde şişen kredi havuzundan uzak durmaktır. Harcama yerine tasarruflara yönelerek hele ki bu denli yüksek kur dönemlerinde özellikle yükte hafif pahada ağır ve ithal ürünlerden bir süre uzak kalmak. Onun aksine, bu nokta çok önemli, yurt içi üretime, büyümeye, işsizliğe katkı sağlayacak tüketim eğiliminde bulunmak gerek. Bildiğiniz üzere en ufak bir krizde ilk etkilenen işçi kesimidir yani istihdam yani işsizliktir. Sadece üretim düzeyini koruyarak dahi olası 2015 ekonomik krizi en az kayıp ile atlatılabilir.

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • ekonomik kriz 2015
  • 2015 ekonomik krizi
  • türkiye ekonomik kriz 2015
  • 2015 ekonomik kriz
  • WOLSWOGENDE SON KRİZ 2015
Paylaş
  • taner

    Yukselen kur karsisinda tlyi degerli hale getirmek icin faizleri yukseltip ulkeyi fon fazasi olanlar icin cazip ulke konumuna sokmamizi istemiyosunuz. Kurdan faydalanip yuksek faizlerimizin kaymagini yemege calisanlara canak tutuyorsunuz adetaa.. MB en azindan politika kararlarinda bagimsiz olmazsa bu is yurumez.. Son olarak; 2015 krizi demissiniz size katiliyorum su konuda; yerli tuketim yerli tuketim ve yerli tuketimm !!!