Artık Değer Nedir

Artı Değer ya da artık değer denilince, çoğu kişinin aklına bu kavramın literatüre Karl Marx tarafından kazandırıldığını söyler. Ama Marx’ın meşhur kitabından ve manifestosundan yıllar ve yıllar önce David Ricardo toprağın rantı üzerinde yaptığı çalışmalarla bu kavramdan bahsetmiştir.

Artı değer ya da artık değer, emek sahibinin üretime sunduğu emek karşılığında aldığı ücretin kat ve kat fazlası olarak tanımlanabilir. Ya da daha iktisadi tanımlayacak olursak, bir durumdur ki, işverenlerin işine gelir ve emek taleplerini arttırırlar. İşçi sayısı ya da emek sahibi arttıkça yani emek arzı arttıkça artı değer de katlanarak artar.

Artı değer konusu biraz daha incelendiğinde şöyle bir durum karşımıza çıkar: Emek arz eden kişi, ne kadar yüksek ücretle istihdam edilirse edilsin, işverenin kazandığı ya da eline geçirdiği miktar, emek arz edenin kazancından her zaman fazla olacaktır. Bu iktisadi olarak zıddı henüz doğrulanmamış bir durumdur ve ne yazık ki gerçektir. Örneğin, çok saygın bir kuruluşta hayli sorumluluk gerektiren üst düzey bir görev alıyorsunuz diyelim. Firmanızın ya da şirketinizin yıllık cirosu ne olursa olsun, sizin bundan kazancınız, karın, deyim yerindeyse kırıntısının kırıntısıdır.

Sosyalizm ve Artı(k) Değer

Artı(k) değer, bu kadar yüksek bir miktar içeriyorsa, şu açıktır ki kazancın çok küçük bir kısmını toplumun çok büyük kesimi paylaşıyor demektir. Yani ortada adaletsiz bir kazanç dağılımı olduğu açık. İşte bu gibi durumlar insanların düşüncelerinde sosyalizm kıvılcımlarını çakar hale getiriyor. Ancak ne var ki, artık değerin kendisi, direkt olarak sosyalizmin ana malzemesi olarak görülmez. Şöyle ki, özel sektörde yaratılan artık değere, devletin, kendisi patron ya da işveren sıfatıyla el koyması tam anlamıyla sosyalizmdir. Yani devlet, çalışanları vasıtasıyla elde ettiği kazançla çalışanlarının ücretini ödedikten sonra arta kalan miktarı, sosyal refahı en büyükleme amacıyla kullanır. Bu, ülkemizde örnekleri fazla görülmeyen, pratikte fazla yürümeyen ya da yürütülmeyen bir uygulama.

Sonuç

Artı(k) değer, işgücü piyasası var oldukça iktisatçıların kafa yoracağı bir kavramdır. Piyasanın tarafları, zaman içerisinde değişse bile, artık değer sorunu hep var olacaktır.

Not

Engin Ardıç- Sabah -26.05.2013 tarihli yazısından esinlenerek yazılmıştır.

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • artık değer nedir
  • artı değer nedir
  • artık değer
  • artık değer teorisi
  • artik değer ne demek

“Artık Değer Nedir” için 2 yanıt

  1. Kuşkusuz 19.yüzyıla damgasını vuran ve günümüze dek kendini korumayı ve çok çeşitli yaklaşımlar ile kendini yenilemeyi sürdüren eserlerden biride Marx’ın kapitali ve onun Artık değer teorisidir. Ancak ne yazık ki yazının Artık değer teorisi üzerinde ki tahakkümü oldukça zayıftır. Anlaşılacağı üzere yazının temel eleştiri odağı, Artık değer kavramının Kapitalist toplum yapısına mahsus olmadığı, Sosyalist toplumlarda da Artık değerin var olduğuna yahut olacağına ilişkindir. Ayrıca Artık değer, bir sorun olarak gösterilmekten çok çözümü olmayan, kaçınılmaz bir mesele olarak gösterilmiştir. Sosyalizm,her ülkenin kendi şartlarına göre farklı
    özellikler göstermekle beraber, esas itibarı ile üretimin
    toplumsal ihtiyaçlara göre belirlendiği, kendi
    kaynaklarına dayanan, kaynaklarının sürdürülebilir
    kullanımına özen gösteren, mülk gelirlerinin tasfiye
    edildiği ve emek gelirlerinin mümkün mertebe eşitlendiği,
    her alanda siyasî kararlara demokratik katılımın
    gerçekleştiği, insanlar arasında her türlü eşitsizliği
    kaldırmak için ideolojik mücadele verildiği bir toplumsal
    düzendir. Emek gücünün maliyeti (Değeri), Reel ücret tomarı yada işçi sınıfınca düzenli olarak satın alınan ücret mallarını üretmek için, toplumsal olarak gerekli emek-zamana karşılık gelir.Oysa emek gücünün üretim sürecinde yarattığı değer , bu ücret karşılığında harcanan Emek-zamandır. Emek gücünün değeri, harcanan emek zamandan daha az olduğu için , artık değer yaratılmış olur diyor Marx. Dolayısıyla, Mülkiyetin kollektif olduğu, Mülk gelirlerinin tasfiye edildiği ve herkesin Emeği oranında Milli gelirden pay aldığı bir toplumsal düzende Artık değerin oluşması gibi bir durum söz konusu olmayacaktır.

    1. Öncelikle belirtmek isterim ki bu yazı artık değerin bir sömürülme katsayısı olarak belirtildiği başka bir yazıdan esinlenerek kaleme alınmıştır. Karl Marx artık değerle ilgili düşüncesinde haklıdır. Ama kanımca artık değer sadece kapitalist sistemde değil bir zamanlar birçok iktisatçının ve emek yandaşının ya da emekçinin gönlünü çelen sosyalist sistemde de görünebilir. Çünkü artık değer emek piyasasında tarafların anlaşamadığı her zaman var olacaktır. Şöyle ki, varsayalım çok üst düzey bir şirkette çalışıyorsunuz ve emeğiniz karşılığı misalen, 30 000 TL alıyorsunuz. (Çok üst düzey demiştim size) Eğer şirketinizin kazancı bu rakamın üstündeyse, ki normali budur, siz sömürülüyorsunuz demektir.
      Emeği oranında milli gelirden pay alan herkes arasında artık değer olmayacak demişsiniz. Gerçekten mümkün mü bu? Ülkemizde en son ne zaman emek yönünden milli gelir hesaplandı ve emeğe bu gelirinden pay ayrıldı? Üstelik biz Kuzey Kore gibi komünist bir sistemle yönetilmiyoruz. Bir de şöyle sorayım: Siz yine çok üst düzey bir firmada yıl boyunca 2000 birim saat çalıştınız diyelim. Siz gerçekten 2000 birim saatin karşılığını alacağınızı ve bu nednele sömürülmeyeceğinizi mi sanıyorsunuz? Lütfen istirham ederim güldürmeyin beni. Yine de tespitleriniz için teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir