Bir Bakışla Cumhurbaşkanlık ve Seçimi

0
1055

Ülkemizde, Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze dek 11 Cumhurbaşkanı görev yapmıştır  ya da bir diğer deyişle cumhurun başı olmuştur.

Türkiye de Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri ile nitelikleri, seçimi ve diğer hususlar Anayasanın 101,102,103,104,105 ve 106. Maddelerine göre belirlenmiştir.

Anayasanın 101. Maddesine göre Cumhurbaşkanı seçilecek kişide aranılan özellikler olarak, yükseköğrenimini yapanlar arasından kırk yaşını doldurmuş olmak ve millet vekilliği seçilme yeterliğine sahip olarak Türk vatandaşı olmakla birlikte TBMM üyeleri içinden veya dışından, en az yirmi millet vekilinin yazılı teklifi ile en fazla iki defa olmak üzere beş yıllık görev süresince seçilebilir.

102. maddeye göre, yapılan 2007 değişikliği sonrası ki, bu değişiklikten önce sadece TBMM üyelerince seçilebiliyordu ancak 2007 değişikliğinden sonra ve ilk defa 10 Ağustos 2014 seçiminde olmak üzere halk tarafından, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı olarak halk tarafından seçilmiş olacak. İlk oylamada  salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci Pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy almış iki aday katılabilir ve ikinci oylamada iki aday arasında en çok oy alan aday Cumhurbaşkanı seçilir ve Anayasanın 103. Maddesi çerçevesinde  TBMM de yemin ederek, Anayasanın 104. Maddesine göre Cumhurbaşkanı sıfatı ile Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini, Anayasanın uygulanması, Devlet organlarının (yasama, yürütme ve yargı) düzenli ve uyumlu çalışmasını sağlar.

Buna göre Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri olarak,

a) Yasama ile ilgili olanlar :

Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde açılış konuşmasını yapmak, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni gerektiğinde toplantıya çağırmak,

Yasaları yayımlamak,

Yasaları yeniden görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne geri göndermek,

Anayasa değişikliklerine ilişkin yasaları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak,

Yasaların, kanun hükmündeki kararnamelerin,Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün, tümünün ya da belirli kurallarının Anayasa’ya biçim ya da esas yönünden aykırı oldukları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açmak,

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek,

b) Yürütme alanına ilişkin olanlar :

Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek,

Başbakanın önerisi üzerine Bakanları atamak ve görevlerine son vermek,

Gerekli gördüğünde Bakanlar Kurulu’na Başkanlık etmek ya da Bakanlar Kurulu’nu Başkanlığı altında toplantıya çağırmak,

Yabancı devletlere Türk Devleti’nin temsilcilerini göndermek, Türkiye Cumhuriyeti’ne gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul etmek,

Uluslararası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak,

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Başkomutanlığını temsil etmek,

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin kullanılmasına karar vermek,

Genelkurmay Başkanı’nı atamak,

Milli Güvenlik Kurulu’nu toplantıya çağırmak,

Milli Güvenlik Kurulu’na Başkanlık etmek,

Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararıyla sıkıyönetim ya da olağanüstü hal ilan etmek ve kanun hükmünde kararname çıkarmak,

Kararnameleri imzalamak,

Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebi ile belirli kişilerin cezalarını hafifletmek ya da kaldırmak,

Devlet Denetleme Kurulu’nun üyelerini ve Başkanını atamak,

Devlet Denetleme Kurulu’na inceleme, araştırma ve denetleme yaptırmak,

Yükseköğretim Kurulu üyelerini seçmek,

Üniversite rektörlerini seçmek,

c) Yargı ile ilgili olanlar:

Anayasa Mahkemesi üyelerini, Danıştay üyelerinin dörtte birini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Askerî Yargıtay üyelerini, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi üyelerini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.

Cumhurbaşkanı, ayrıca Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır.

Anayasanın 105. Maddesine göre ise, Cumhurbaşkanı Anayasa ve diğer yasalarda Başbakan ve ilgili bakanın imzalarına gerek olmaksızın tek başına yapabileceği belirtilen işlemler dışındaki bütün kararları, Başbakan ve ilgili bakanlarca imzalanır ki bu kararlardan Başbakan ve ilgili bakan sorumludur. Cumhurbaşkanı resen imzaladığı kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil yargı mercilerine başvurulamaz. Yine bu maddeye göre Cumhurbaşkanı ancak vatana ihanetten dolayı, TBMM üye tamsayısının en az dörtte üçünün vereceği kararla sonuçlandırılabilir. Anayasının 106. Maddesine geldiğimiz de ise, Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi nedenler dolayısıyla geçici olarak görevden ayrılması durumlarında görevine dönmesine kadar çekilme ya da başka bir nedenle Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda da yenisi seçilinceye kadar, TBMM başkanı Cumhurbaşkanlığına vekillik eder ve bu makamın tüm yetkilerini kullanabilir.

Görev yapmış olan Cumhurbaşkanlarımıza değinecek olursak;

İlk Cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal ATATÜRK tür. Atatürk aynı zamanda göreve geldiği 42. yaşı itibarı ile en genç ve 15 yıl 12 gün görev süresi ile en uzun süre görev yapan Cumhurbaşkanı idi. en az görev yapan 3 yıl 151 gün ile 8. Cumhurbaşkanı Turgut ÖZAL olurken ATATÜRK ve ÖZAL görevi başınayken vefat eden Cumhurbaşkanlarıdırlar. 69 yaş ile en yaşlı Cumhurbaşkanı seçilen Fahri KORUTÜRK tür. Bununla birlikte, 27 Mayıs 1960 Askeri Müdehalesi sonrası Cemal GÜRSEL Cumhurbaşkanı olurken Kenan EVREN 12 Eylül 1980 de gerçekleştirilen Askeri darbe sonrası yürüttüğü Milli Güvenlik Konseyi ve Devlet Başkanlığı ardından 7 kasım 1982 de halk oylamasına sunulan ve kabul edilen Anayasa ile Türkiyenin  7. Cumhurbaşkanı oldu. İlk Sivil Cumhurbaşkanı Celal BAYAR, ve ondan 29yıl sonra seçilen Turgut ÖZAL ikinci sivil Cumhurbaşkanı olurken,Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Cemal Gürsel, Cevdet Sunay ve Kenan Evren asker kökenlidirler. 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer Hukukçu bir Cumhurbaşkanıydı. 59. hükümet döneminde Başbakan yardımcısı ve Dışişleri Bakanlığı görevini yürütürken TBMM tarafından 28 Ağustos 2007 de Türkiyenin 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül olmuştur.

Anayasa da yapılan 2007 değişikliğinden sonra 5 yıl görev süresi için halkın oyları ile yapılacak olan 12. Cumhurbaşkanlığı seçiminde Başbakan Recep Tayyip ERDOĞAN, ve meclis muhalafet partileri MHP ve CHP nin uzlaşısı yani Çatı Aday formülü ile EkmelettiniHSANOĞLU ile BDP grubu tarafından Selahattin DEMİRTAŞ aday olmuştur.

Son olarak;hassas bir terazi olan ve toplumun birliğini oluşturan demokrasinin, toplumun her kesimine yönelik, Devletin organlarının Kuvvetler Ayrılığı ilkesinin hiç bir siyasi çatışmalar içine çekilmesine izin vermeden etkin bir biçimde kullanılmasını sağlayacak, Uluslar arası ilişkilerde diploması yeteneği üst seviyede  bir temsil kültürüne sahip Cumhurbaşkanın devletin başına geçmesi hiç şüphe yok ki, ülkemiz menfaatlerini düşünen her vatandaşımızın  en büyük arzusudur.

Mehmet KILIÇASLAN

twitter: @meki_022

Bir Bakışla Cumhurbaşkanlık ve Seçimi
2 3.5
Paylaş