Eeee,fiş kesmeyecek misiniz?

0
1719

Yıl 2006;
Maliye Bakanı, vergi iadesinin kalkmasıyla ’çalışanların fiş fatura almayacağı ve vergi kaybı ortaya çıkacağı’ eleştirilerini de şu şekilde yanıtladı: “Fiş toplama, vatandaşın fiş alma alışkanlığını geliştirmek için konulmuş bir sistemdir. Bu sistem dünyanın hiçbir yerinde kalmamış. Bir tane ülkede bile yok. Bütün vatandaşların, çalışan kesimin, adeta bir zülum makinası gibi…(illa şunu alacaksın, fiş topla. Sende fazla fiş var mı? Onu bana ver, öteki fiş var mı?) bir sürü şey oluyor. Yaptığımız incelemelerde de bir sürü sahtekarlıklar ortaya çıkıyor. Başkasının fişini kullanıyorlar, eski fişleri kullanıyorlar. Ondan dolayı da birçok kimsenin başı yanıyor. Artık Türkiye’de her şey gönüllülük esasına göre oluyor. Bu zülmu, artık vatandaşın çekmesini istemiyoruz. Vergi bilinci yoluyla herkes fiş istemeli, Türkiye’nin iyi olmasını istiyorsak; eğer evlatlarımıza iyi bir T
ürkiye
emanet etmek istiyorsak; herkesin fişini alması gerekiyor. Ama sen bunu şurdan toplarsan, biz buna son vereceğiz. Artık bu anlayışı ortadan kaldırıyoruz. Onun karşıtı olan parayı da veriyoruz.”
Konuya biraz hakim olanlar o günleri hatırlayacaktır.Dönemin Maliye Bakanı Kemal UNAKITAN’ın söylemiş olduğu sözleri okudunuz yukarıda.O dönemde var olan ‘fiş toplama’ bakanın da ifade ettiği gibi dünyanın hiçbir ülkesinde uygulaması kalmamış bir sistemdi ve bu sistemin amacı tamamıyla insanlara vergi sorumluluğunu kazandırmak için getirilmiş olmasıydı. Bilmeyenler veya hatırlamayanlar için basit yönüyle söyleyelim,fiş toplayan vatandaşa ‘vergi iadesi’ yapılıyordu.Bunun üzerine de vatandaş kendine getirisi olan bir şey için kesinlikle fişini isteyecek ve kazancı-alışverişi vergilendirmiş olacaktı.Bir nevi vergi sorumlusu vatandaştı.Peki bu sistemin kaldırılmasıyla ne oldu? Sistem kaldırıldıktan sonra fiş isteme-toplama adına ne derseniz,vatandaşın duyarsız kalmasıyla kazançlar vergi dışı kalmaya başladı. Çünkü vatandaş kendisine getirisi olmadığı için sistemin, fiş isteme durumu da vat
andaş
açısından arka plana itildi. Diğer taraftan,vergi iadesinin kaldırılmasıyla Türkiye’de kayıt dışı işçilik, kayıt dışı mal ve hizmet de artmış oldu.Tabiki sistemin zaman zaman kaçakçılık,sahtekarlığa da zemin hazırladığını göz ardı edemeyiz.O günlerden hatırladığım kadar bahsedeyim.Polis bir eve baskın yaptığında karşılaştığı manzara şöyleydi;Evin odasının birinde bir düzine yazarkasa ve bu yazarkasalarla basılmış fişler!..Madem dedik ki bu sistemin amacı vatandaşa vergi sorumluluğu kazandırmak,peki günümüze baktığımızda vatandaş bu sorumluluğu anlayabilmiş mi? Yada uyguluyor mu?

GÜNÜMÜZDE DURUM NASIL?

‘Nasıl vergi kaçırılır?’ adlı önceki yazımı okuyanlar hatırlayacaktır. Türkiye de dolaylı vergilerin oranından ve bu oranın dünyada uygulanan sistemin tersini ifade ettiğinden bahsetmiştim.Bilindiği gibi kayıt dışı istihdam hala fazla olan ülkemizde dolaylı vergilere ağırlık verilmesinin nedeni de bu olgunun önüne geçilememesi.Günümüzde Maliye Bakanlığında kulislerde görüşülen haberlere göre eski sistemin uygulamasının bir benzerinin getirilebileceği iddiası yayıldı. Bu konu hakkında hazırlık veyahut bir süreç var mı onu ilerleyen günlerde görebiliriz.(tabi varsa).Reklamlarla da desteklenebileceğinden  bahsedildiğini de belirtelim vs.vs..Ticari kazanç elde eden bir yakınımla yapmış olduğum sohbette bana yönelttiği soru şu idi:’Ne kazanıyoruz ki ne ödeyelim?!’.Bu soruyu duyduğumda açıklama yapma gereği görmedim.Çünkü anladım ki bu sorunun yanıtı öncelikle vergi kavramını açıklamayla
verilebilirdi.Bakınız bu anlatmış olduğum olaydan da toplumun düşünce yapısını açıklayabiliriz.Vergi ödevi karşısında toplum hala aynı düşünce ve zihin dünyasına sahip.Pekala üretici olarak satıcı konumunda olan kişinin bu düşüncelerde olması normal olan bir durum değil ama herkesin de düşündüğü (!) normal bir durum!.Peki tüketici neden bu konuda hassas değil?.Eğer bir kişi biryerden alışveriş yaptığında fatura,makbuz,fiş vs. yapmış olduğu alışverişi belgeleyici bir belge talep etmiyorsa karşı taraftan,bu kişi verginin kaçırılmasına iştirak ediyor diyebiliriz rahatlıkla.Ve ben bu aynı kişinin ‘neden vergi oranları bu kadar yüksek bu ülkede,biz vergimizi verelim millet kaçırsın!’ dediğine şahit oluyorum.Kişi üzerine düşen görevi yapmıyorsa,en basitinden market,bakkal vs. fiş kesme yükümlülüğü olan kişilerden alışveriş yaptığında fiş talep etmiyorsa (ki genelde talep yoksa bu konu
açılmaz!) işte aynı durumda kendisi olduğunda tam ters bir durumla karşı karşıya olduğunu fark edecektir.Bunun önüne geçebilmek her ferdin bu konuyu hatırlatması,yayması ve halkın bilinçlenmesi ile olacaktır.Ne olur bu konuya dikkat edelim.Baktınız alışverişinizde fiş kesmiyor mu,korkmayın çekinmeyin,tutar az demeyin,isteyin;

‘Eeee,fiş kesmeyecek misiniz?’

Saygılarımla,
Mustafa DEMİREL

Eleştiri ve öneri:
mdemirelpau@gmail.com

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • fiş kesmemek
  • fis kesmiyen marketler
  • makina bizden fis topla
  • markette fiş kesmemek
  • mustafa demirel neoekonomi
Paylaş