Ekonomide Bir Hafta, Bir Yıla Bedel

0
1458

Gerçekten de öyle. Yüzümüzü nereye çevirirsek çevirelim, ekonomik hayatta şu bir ya da iki hafta içinde karşı karşıya kaldığımız her olay bizim tüm halet-i ruhiyemizi en az bir yıl etkiliyor.

Geçirdiğimiz bir ya da iki haftaya daha yakından bakarsak bu girizgâhın neden yapıldığı anlaşılır.

Bizi etkileyen olaylar silsilesi ABD merkez bankası FED’ den geldi. Merkez Bankası başkanı Ben Bernanke, 2013 yılı sonlarından başlamak üzere ve 2014 yılında da geçerli olacak şekilde, bankanın benimsediği işsizlik ve istihdam verilerine bağlı olarak, tahvil alımını azaltabileceğini belirtti. Bu olay, kuşkusuzdur ki, piyasaları hazırlıksız yakaladı. Öncelikle etkilerden bahsetmeden, tahvil azaltma ya da azaltabilme sinyali ne anlama geliyor konusu incelenmeli.

Bankanın böyle bir sinyal vermesi, hedef olarak belirlediği işsizlik rakamları belirli seviyelere indiği takdirde artık piyasadan borçlanıp, borçlandığı miktar kadar doları enjekte etmeyeceği anlamına geliyor. Ancak ortada şöyle bir durum var. İktisatçıların bazıları, ABD’de işsizlik oranlarının 2014 yılında bile bankanın istediği seviyeye inememe ihtimali. Bu ihtimal, bankanın piyasaya müdahale araçlarını etkin kullanmada sıkıntı yaratabilir. Kaldı ki, bu ihtimal gerçekleşmeden de bankanın yaptığı böyle bir hareket de zaten hepinizin malumudur ki hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülke borsalarında ciddi düşüşlere neden oldu.

TCMB, dolar 1,95 kurunun üzerine çıkıp, kritik eşik 2 TL sınırını test edince, bir gün içinde defalarca müdahalede bulundu. Bu kur, Türkiye’de doların neredeyse bir yıl boyunca görmediği bir seviyeydi. İşe bir de borsalar açısından bakacak olursak, bu kararın alınmasından kısa bir süre önce 90 bin puan üstünü test eden BIST, karar sonrası %3,5’e varan bir düşüş yaşadı.

Borsalarda düşüş sadece ülkemizle sınırlı kalmadı. ABD, G.Kore ve hatta dünyanın en hızlı büyüyen ikinci ekonomisi Çin bile bu karardan, dolaylı da olsa, etkilendi. Bu etkilenme o kadar büyüktü ki Çinli ekonomistler ülkenin 2013 yılı sonu büyüme hedefini %7,5 olarak revize ettiler. Başlangıçta bu yenilemeye talep kaynaklı bakılabilir ama doymuş iç talebin yanı sıra bu karar da yenileme üzerinde etkilidir.

Mısır’daki İsyan Petrolü Vurdu

İsyan öncesi stoklardaki düşüşe, Mısır’daki isyan hareketleri eklenince petrolün varil fiyatı 105 dolar oldu. Bu isyana katılan halk, bu rakamları takip etmeyebilir ama takip eden oyuncular için söylenmesi gereken bir şey var: Petrolün şu anki varil fiyatı bir hafta içinde bile değişmedi ama son 14 ayın zirvesini gördü.

İçerdeki Düşman: Enflasyon

Dışarda gelişmeler bunlarken, içeride açıklanan Haziran ayı enflasyonu, ekonomiyi biraz şaşırttı. TÜFE’nin beklentilerin üzerinde %0,76 artması ki haber kaynaklarına göre beklentilerin sekiz katına tekabül ediyor, enflasyonu %8 seviyesinin üstüne çıkardı. Genel olarak enflasyonun tek haneli düzeyde olması ilk bakışta bizi korkutmayabilir ancak TÜFE’ de gerçekleşen beklenmeyen artış, bizi ileride açıklanacak Temmuz ayı rakamları için şimdiden korkutmalı. Üstelik gıda talebinin biraz daha artacağı Ramazan ayına girmemize çok az kalmışken. Ne tesadüftür ki Haziran ayı enflasyon rakamlarını son 12 yılda ilk defa %2 oranında artan gıda fiyatları yarattı.

Hem içeride hem dışarıda, bir ya da taş çatlasın iki haftada, baş döndürücü bir hızla gelişen bu kadar hadise, bütün dünyayı en az bir yıl geriye çekti. Lafın kısası budur.

 

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • son 1 hafta içinde ekonomide olanlar
Paylaş