Ekonomik Göstergelerin İlişkisi

Ekonomi göstergelerine bakıtğımız zaman altı terim üzerinden gidebiliriz. Bunlar ; Enflasyon, Faiz, Büyüme, İşsizlik, Bütçe Dengesi (GSYH) ve Cari Açık’tır.
Bu terimleri tek tek açıkladğımız zaman ;
ENFLASYON : Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli ve hızlı olarak yükselmesi olarak tanımlanabilir. Enflasyon, fiyatlar genel düzeyindeki devamlı bir artış
sürecinin yanında paranın değerindeki sürekli bir düşmeyi de ifade eder. Enflasyon ekonominin ciddi bir sorunu olarak ortaya çıkar. Enflasyon ekonominin sorunlarının
artmasına ve ekonominin bozulmasına neden olabilir.
Ortaya çıkışına neden olan etkenler göz önüne alındığında enflasyon, talep enflasyonu ve maliyet enflasyonu diye ikiye ayrılır.
FAİZ : Faiz, paranın belli bir sürede getirdiği pay tutarı. Paraya karşılık alınan kardır. Bina, makine teçhizat gibi sermaye gerektiren üretim yöntemlerinin yaygınlaşması,
sermayeyi kullanmak için katlanılan maliyeti de arttırmıştır. Sermayenin belli bir süre kullanımı sonucu ödenen bedele faiz denilir. Faiz yüzde (% ) olarak ifade edilir
ve genellikle yıllık hesaplanır. Faiz oranı yükselirse kişilerin tasarruf yapmaları teşvik edilmiş olur. Sermayenin kaynağı tasarruflar olduğu için faizlerin yükselmesi,
sermaye birikimini olumlu yönde etkiler. Ancak, tasarrufların verimli hale gelmesi yatırımlara dönüştürülmesiyle mümkündür.
BÜYÜME : Ekonomik büyüme, bir ekonomide zaman içinde mal ve hizmet üretimi miktarında artış olmasıdır[1] ve para yaratımında artış olmasına bağlıdır.
Büyüme, geleneksel olarak reel (gayri safi yurtiçi hasıla) veya reel GSYİH artış oranı yüzdeleriyle ölçülür.
GSYİH genellikle reel olarak hesaplanır, örneğin düzeltilmiş-enflasyon (inflation-adjusted) terimi, mal ve hizmet üretiminin fiyatı üzerindeki enflasyonun net satış
etkileri için kullanılır.
Ekonomide, “ekonomik büyüme” veya “ekonomik büyüme teorisi”, potansiyel üretimin büyümesi anlamına gelir, örneğin, toplam talep veya gözlenen satıştaki büyümenin neden
olduğu, “tam istihdam”daki üretim.
İŞSİZLİK : İşsizlik, herhangi bir ekonomik toplumda çalışmak istediği halde iş bulamayan yetişkinlerin bulunması durumu. İş bulamayan kimseye işsiz denir.
Ekonomide genellikle 16 yaş ve üzeri kimseler işsiz grubuna dahil edilirler.
BÜTÇE DENGESİ : Bütçe gelirleriyle giderleri arasındaki ilişkidir. Bütçe dengesi tanımları kendi içinde ikiye ayrılır ; Bütçe Dengesi ve Bütçe Açığı… Bütçe
Dengesi : Gelirle Giderin eşit olmasıdır. Bütçe Açığı ise ; Bütçe giderlerinin bütçe gelirlerinden fazla olmasıdır.
CARİ AÇIK : Bir ülkenin üretimden harcamasının fazla olması demektir. Cari Açık üç ayrı tanıma ayırabiliriz.
1-) Mal Ticareti ( İthalat ve İhracat )
2-) Hizmetler Hesabı ( Turizm, Sigortacılık ve Lojistik )
3-) Transfeler Hesabı ( Yabancı ülkedeki Türk işçiler ve Ülkedeki yabancı işçilerin yabancı döviz hesapları )
Cari açık kalemlerindeki ilişkilere baktğımız zaman ortak nokta dövizdir. Bir ülkeye giren döviz çıkan dövizden az ise cari açık söz konusudur. Ya da tam tersi…

Bu ekonomik göstergelerin tanımlarını tek tek inceledğimiz zaman hepsinin kısmen ve ya tamamen birbirine bağlantısı olduğunu görebiliriz. Bir ülke ister gelişmiş olsun
ister gelişmekte olan ülke olsun isterse hiç gelişmemiş ülke olsun ekonomideki başarısını bu göstergelerdeki verilere bakmak zorundadır. Ekonomideki başarıyı yorumlarken
bu terimlerinin hepsinde başarılı olmaya gerek yok. Mesela bir ülkede işsizlik yüksek olabilir ama faiz düşükse, bütçe dengesi sıfıra yakın ve sıfır yukardaysa kısmen
ekonomide bir başarıdan söz edebiliriz. Bu terimlerden ve verilerden yola çıkarak örnek vermek gerekirse TÜİK, Kalkınma Bakanlığı, Hazine, TCMB ve Maliye sitlerinden
Türkiyenin son 10 yıllık rakamlarını incelemek gerekir.

GÖSTERGELER –% 2002- 2003 -2004-2005-2006-2007-2008-2009-2010-2011-2012-ORTALAMA

ENFLASYON :**29,8 *18,4 *9,3 *7,7 *9,6 *8,4 *10,1*6,5 *6,4 *10,5*6,2 * 9,3

FAiz :**63,9 *46,4 * 24,8*16,2 *18,0*18,4*19,1*11,5*8,2*8,7*6,5 * 17,8

BÜYÜME :**6,2 *5,3 * 9,4 *8,4 * 6,9*4,7 * 0,7*-4,7*9,2*8,5*3,0 * 10,9

İŞSİZLİK :**10,8 *11,0 *10,8 *10,6 *10,2*10,3*11,0*14,0*11,9*9,8*9,5 * 10,9

B.DENGESİ(-) :**11,2 *8,8 * 5,4 * 1,5 *0,5 *1,6 *1,8 *5,5 *3,6 *1,3*2,0 * 3,2

CARİ AÇIK(-) :**0,3 * 2,5 * 3,7 * 4,6 *6,1 *5,9 * 5,7* 2,2* 6,3* 10*6,6 * 5,4

Bir ekonomi uzmanının yorumuna bakmak gerekirse üç alanda çok net bir başarı yakalandığını söylemiştir. Bu alanlar şöyle ; Enflasyon, Faiz ve Bütçe Dengesi. Bu üç alandaki
başarının temlini bütçe dengesine bağlamıştır. Bu üç alanı ayrı ayrı incelediğimiz zaman bütçe açığı düştüğünde enflasyon düşmüştür enflasyon düştükçe faizler düşmüştür.
Özellikle enflasyon faiz her zaman paralel göstergelerdir. Enflasyon Türkiye ekonomi tarihini kısaca incelediğimzde
en büyük sıkıntısı olmuştur. 2012 yılında her ne kadar % 6,5’e kadar düşürselerde dünya standartlarında yüksek bir rakam amaç her zaman % 5’in altına düşürmek olmalıdır.
Yukarda belirmiştik enflasyon ve faiz her zaman biribirine paralel verilerdir. Birindeki başarı ve ya başarısızlık öbürüne bağlıdır. Bu yüzden ülkemizde faiz özellike DİBS‘ler ülke ekonomisine çok yara vermiştir. İşszlik rakamlarına baktığımız zaman hemen hemen her dönemde birbirine izleyen rakamlarda çıkmıştır. Gelişmiş ülkelere baktığımız zaman
aynı rakamlara ulaşabiliriz. Ama şurda gelişmiş ülkelerden ayrılıyoruz. Biz gelişmekte olan ülkeyiz ve genç nüfusumuz çok gelişmiş ülkelerde ise aksine genç nüfus çok az.
Büyüme rakamlarında ise Türkiye artan rakamlarda büyümüştür. Sadece 2008 ve 2009 rakamları haricinde… 2012’de ise büyüme oranının 3.0’a düşmesi avrupa ekonomisinin
içinde bulunduğu euro krizine bağalayabiliriz ve ya değişik şekilde de yorumlanabilir.aktuerya
Bütçe Dengesi ekonominin can damarı diyebliriz. Bu alandaki rakamlara baktığımız zaman bizim için olumlu bir gelişme diyebiliriz. 2002’deki çift haneli eksi rakamlardan sonra
ortlama düzeyde gitmiştir. Bütçe açığını azaltmak için hükümetin bazı girişimlerde bulunduğunu görebiliriz. Özellikle de ekonomi hukukunda yani vergilerde, son dönemlerde
sanayiye dayalı ekonominin ( yerli otomobil,yerli uçak, yerli askeri teçhizat gibi ) yanında tarıma dayalı ekonomiye’de yer vererek bazı çalışmalarda bulunduğunu görebiliriz.
Cari Açık Türk ekonomisi için büyümenin tersi rakamlar olmuştur. Türk ekonomisinde cari açık rakamları eksi rakamlardan kurtulabilse büyüme için daha güzel şeyler söyleyebiliriz.
Bu nedenledir ki büyüme rakamları arttıkça cari açık ramları tersi düzeyde artmıştır.
Sonuç olarak Türk ekonomisi son zamanlarda avrupanın gözde ekonomilerinden. Bu rakamlar her ne kadar karmaşık dursada belki ilerleyen zamanlarda yapılan çalışmalarla Türk ekonomisinin göstergeleri için daha farklı tablolar
çıkarabiliriz.

Adnan Eyecioğlu 25.03.2013

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • türkiyede ekonomik büyüme ve cari açık ilişkisi
  • bütçe açığı ve enflasyon ilişkisi
  • Bütçe açığı ve işszlik
  • büyüme ekonomik gösterge
  • ekonomi ile işletmelerin ilişkisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir