FED Tarihe Politika Hatasıyla Başlamış

0
1670

Kriz Ekonomisi dersinde, 1929 Büyük Buhranını ele alırken Fed kararlarının krizin derinleşmesi noktasında ne denli önemli olduğundan bahsettik. Aklıma hemen geçtiğimiz günlerde Fed ’in aldığı, gelişmekte olan ülkeler açısından bir hayli önem arz eden kararını hatırladım. Bu yazımda Fed ‘in 1929’ da aldığı kararlarla, geçtiğimiz günlerde aldığı karar arasında nasıl bir ilişkiyi inceleyeceğim.

  1. Dünya savaşından çıkmış ülkelerde sosyal ve ekonomik bunalım söz konusuyken. Savaş tazminatları emek ve çıktı sorunlarıyla karşı karşıyayken, Amerika ‘da refah dönemi hakimdi. ABD’ ye o dönemde müthiş bir fon akımı vardı. Aynı zamanda ABD savaşta hasar gören yara alan Avrupa ülkelerine finansal anlamda yardım ediyordu. ABD’ nin iyimser tavrı bol para, bol kredi, yüksek karlılık politikaları spekülasyona yol açtı diyebiliriz. Hisse senetlerinin çok düşük fiyatlarda bile alıcı bulamaması (spekülasyon kaynaklı) krizin görünen yüzünü oluşturuyor.

Peki Fed buhranda doğru karar alabildi mi ?

Kriz dönemi öncesinde dünyada Klasik düşünce hakimdi. Klasik düşüncede devletin ekonomiye müdahalesi söz konusu değildir. Kriz veya dalgalanma durumlarında ekonomi TT ve TA ile kendi kendine dengeye gelir. Bu durum böyle olmayınca, 1929 Kriziyle birlikte Klasiklerin kararları sorgulanmaya başlar hale geldi. Bu boşluğu Keynesçi düşünce akımı doldurdu ve devletin ekonomiye müdahalesini savundular.

Bu düşünce gereği Fed hemen piyasaya müdahale ederek, Sıkılaştırıcı Para Politikası uyguladı. Öğrendiğim bilgiler ışığında, kriz dönemlerinde uygulanan para politikası genişleme yönünde olmalı. Eğer sıkılaştırıcı politika uygularsanız piyasaları bunalıma sokarsınız ki öyle de oldu. Uygulanan politika karşısında piyasalar bunalıma girdi ve kriz daha da derinleşti. Fed Para Politikası ve finansal işleri gerçekleştirme noktasında hata yapmıştır. O dönemde aldığı kararın (sıkılaştırıcı para politikası) gerekçesini dolara yapılacak olan spekülatif ataklar şeklinde yorumladı. Belli bir süre sonra Fed eylemsizlik kararı alarak piyasaya müdahale etmeyi durdurdu.

Peki Şimdi Fed Nasıl Kararlar Aldı ?

Fed 29 Ekim 2014 tarihi itibariyle tahvil alımını durdurdu. Yani 2008’de ki Mortgage Kriziyle para arzını arttıran Fed, şuan para arzında daralmaya giderek normalleşme sürecine girdi. Normalleşme sürecinin adının geçmesiyle birlikte piyasalarda hareketlenme başladı bile. Para arzını şuanda kısmış değiller ancak verdikleri mesaj bile dalgalara sebep oldu. Para arzının kısılmasıyla birlikte faiz artıracak olan Fed, sermaye akımını ülkesine doğru çekecek. GOÜ’ler hiç de iyi olmayan bir durumla karşı karşıya kalacak. Türkiye’ de MB faiz artırımına rağmen, kurun artışını çaresizce seyretmekte. Ülkelerden çıkacak olan sıcak sermaye akımı döviz kurlarını ve döviz rezervlerini olumsuz yönde etkileyecek. Bu olumsuzluk, acaba Dolara karşılık alternatif bir para birimi tercih edilmeli mi sorusunu aklıma getiriyor.

Sonuç olarak ;

Fed 1929 Buhranında yanlış politika uygulayarak, hatta eylemsizlik kararı bile alarak krizi derinleştirdi. O dönemde birçok bankanın faaliyetini durdurmasında büyük rol oynadı.

Ancak günümüzde 2008 Mortgage Krizinde doğru karar alarak genişlemeci politika uyguladı ve bu aralar sıkılaşmaya gideceğini açıkladı. Yetkililer hedef işsizlik ve büyüme rakamlarına ulaşıldığını ve artık genişleme yerine normalleşme sürecine (sıkılaşma) geçeceklerini açıkladılar.

Fed ’in bu politikayı izlemesi acaba piyasaların hassasiyetini mi test ediyor sorusunu aklıma getirdi. Acaba Fed faiz artırmadan önce bir algı operasyonu yada spekülasyon mu yapıyor ?

 

HARUN LEBE

harunlebe@hotmail.com

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • spekülatif ataklar
  • fed politikaları
Paylaş