Homo Economicus Varsayımı

0
1001

İktisat fakültesine başladığınızdan beri en çok duyduğunuz terimlerden birisi kesinlikle homo economicus ya da türkeçisi ile homo ekonomicustur. Peki homo economicus varsayımı nedir, ne anlatmaya çalışır bu adam kimdir açıklamaya çalışalım. Çünkü latince kökenli terimleri anlarken kelime anlamından yola çıkarak yorum yapmaya çalışsak ta bilimler arası farklılık gösterebileceği de kesindir.

Homo Economicus, her zaman maksimum faydayı amaçlayan, karını maksimumda tutmayı düşünen ve kendi çıkarından başka bir şey düşünmeyen insan olarak açıklanabilir. Homo Economicus felsefesine baktığımız zaman klasik ve neo klasik iktisadın görüşlerinin ürünü olduğunu anlayabiliyoruz. Merkantilistlerden beri süregelen bu görüşlerin tümünün birikimi ve en ileri boyutu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu görüş günümüzde bireyin ön plana çıktığı ekonomik sistemlerde hayal edilen yapıdır. Sadece kendisini düşünen bireylerden oluşan sistemde herkesin faydasını maksimize etmesi durumunda toplum ve devletin de doğal olarak maksimum faydaya ulaşacağı düşünülmektedir. “Homo economicus , fayda maksimizasyonu peşinde koşan birey varsayımına dayandığında, ahlak felsefesindeki karşılığı, sadece kendi çıkarını düşünen egoist ve hedonist birey anlamına gelmektedir.”

Alışkın olduğumuz klasik-keynesyen-marksist görüşler arasındaki çatışmalara bu konu da girmiştir. Ortaya atılan bu teze bir anti tez sunma görevi de Marksistlerin üzerine düşmüştür. Onların görüşüne göre de bu düşünce toplumları içten içe çürüterek herkesin birden maksimum faydayı sağlaması mümkün olmayacağı ve bireyler arası fayda kayması olacağını savunmaktadırlar.homoeconomicus

Homo economicus varsayımına sadece iktisatçılar değil felsefeciler de istemeden görüş bildirmişlerdir. En iyi örneğini felsefeci Freud’un ego hakkındaki düşüncelerinde görmekteyiz. Freud’a göre ego; kişinin günlük yaşamını devam ettirebilmesi için ihtiyaç duyduğu şeyleri istemesidir  fakat süper ego bireyin daha fazlasını istediği noktadır yani bireyi bencil yapan nokta süper egodur. Bu da bize insanlar hayata birer homo ekonomikus olarak başlamadığını toplumsal yargı ve değerlere göre çıkarlarını amaçladıklarını gösteriyor.

Ahlak Felsefesine Göre Homo Economicus

Prof Dr. Hüseyin AKYILDIZ’ın Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF dergisi için yayınladığı araştırmada bu konudan bahsederek, bu varsayımı ahlak felsefesi açısından farklı boyutlarıyla incelemiştir. Bu yayında da görebileceğiniz üzere ahlak felsfesi ile çoğu kez çelişebilmektedir. Bu davranışın ahlaki açıdan etik bulunamayacağı çeşitli felsefeciler tarafından dile getirilmiştir. Ancak iktisadi analizlerin felsefik yaklaşımlara çoğu kez aykırı olduğunu zaten bilmekteyiz.

Günümüzde homo economicus varsayımı ve toplumsal yansımaları

Yukarıda sadece kendi faydasını, çıkarlarını gözeten bireyi ön plana çıkarak birisi olarak tanımladığımız bu varsayım günümüzde kapitalizm ekonomik sisteminde daha fazla ön plana çıktığını görüyoruz. Birey odaklı işleyen bu mekanizmada şartlar son derece acımasızdır. Güçsüz bireylerin kaybettiği bu sistemde ancak diğerlerine göre daha güçlü olanlar refaha ulaşabilir. Bu da herkesin kendisi için bencil olması gerekliliğini ön plana çıkartıyor. O nedenle bence kapitalist düzende herkes homo economicus olmak zorundadır.

-Süleyman Demirel Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Y.2008, C.13, S.2 s.29-40.

-uludagsozluk.com/k/homo-economicus/ (erişim tarihi 08.01.2016)

Homo Economicus Varsayımı
2 2.5

Ne aradılar:

  • homo economicus nedir
  • homo economicos nedir kim tarafından ortaya atilmiş
  • homo economicus ne demek
  • homo economicus nedir kim tarafindan ortaya atilmistir
  • homo ekomomus
Paylaş