İran’a Uygulanan Ambargo’nun Kaldırılması Türkiye Ekonomisi İçin Ne İfade Etmekte?

0
517

Öncelikle şunu belirtmek isterim ki İran ve Batı arasında ilişkiler 1950’li yıllara dayanmakta ve sonrasında gelişmekteydi.  1979 Şah rejiminin devrilmesinden sonra ilişkiler kopma noktasına geldi ve Batı’nın yaptırımları zirveye ulaştı. Ancak bu devrimden sonra İran-Türkiye ilişkileri Batı ile tam tersine yükseldi. 1980 darbesiyle kötü etkilenen ikili ilişkiler daha sonra gelişmeye başladı.  Türkiye, İran-Irak savaşındaki tarafsız konumunu koruyunca ticari ilişkiler üst seviyelere taşındı fakat belirli dönemlerde bazı krizler baş gösterdi ve ilişkiler sekteye uğradı. Refahyol hükümeti döneminde kurulan D-8 (Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Nijerya, Mısır, Endonezya) ülkeleri, bu ülkeler arasında Ticaret, Finans, Enerji, Sağlık, Sanayi, Kalkınma ve Tarım gibi birçok konuda işbirliğini amaçladı. D-8 ile birlikte Türkiye İran ile olan ticaretini arttırdı. Ancak ABD ve İran arasındaki gerilim Türkiye’nin İran ile olan siyasi ilişkilerini çoğu zaman olumsuz etkiledi. Türkiye’nin İran ile dış ticaret hacmi 2000 yılında 1 milyar dolar civarındayken bu miktarın ödemelerin altın ile yapılmasıyla 20 milyar dolar civarına çıktığı dönemler olmuştur. Son 3 yılda ticaret hacmi düşüş göstermektedir fakat 16 Ocak 2016’da kaldırılan Ekonomik Ambargo bu durumu, iki ülkenin de lehine değiştirecektir. İran’ın petrolü için hali hazırda alıcı olarak bekleyen birçok AB üyesi ülke bulunmaktadır. AB’nin istekli olması ve ABD’nin siyasi çıkarları Türkiye’nin iştahını kabartmakta ve ticaret hacminin yeniden tırmanışa geçerek iki ülkenin de ekonomik işbirliğini arttırması beklenmektedir. Ekonomi bakanlığı verilerine göre İran ekonomisinde özellikle Telekomünikasyon, Petrokimya, İnşaat, Otomotiv ve Ulaştırma alanlarında Türk girişimciler için büyük fırsatlar mevcuttur. İran-Türkiye arasında ticaretin en büyük kısmını doğalgaz ticareti oluşturmaktadır. Dünyada ikinci büyük doğalgaz rezervi %17 ile İran’ın elindedir. Ülkemiz her yıl İran’dan 10 milyar metreküp doğalgaz almaktadır fakat fiyatların aşağı çekilmesi durumunda daha fazla alınacağı ikili ilişkilerde belirtilmiştir. Yeni dönemde Türkiye-Azerbaycan-BP ortaklığıyla yürütülen TANAP(Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi) içerisine İran’ın da dahil olma ihtimali yüksektir ve İran doğalgazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya satılması beklenmektedir. TANAP ile ilk etapta yıllık 16 milyar metreküp doğalgaz Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınacak ve proje sonunda ise yıllık 30 milyar metreküp düzeyine çıkacaktır. Doğalgaz ile birlikte İran önemli derecede Ham Petrol üreticilerindendir. 2013 yılında İran’dan 4,8 milyon ton petrol ithal edilmiştir. Türkiye İran ile olan ticaretini arttırmak için kolları sıvamış durumda ve hedef ilk aşamada 30 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Aynı zamanda İran Türkiye için önemli bir Turizm kapısıdır.  Yaptırımların sona ermesiyle İranlı turist sayısının 2 milyonu bulması tahmin edilmektedir. Sonuç olarak ekonomik ambargonun kaldırılması iki ülkenin ticari ilişkilerini arttıracaktır. Fakat iki ülkenin bölgesel güç olma iddiası özellikle dış politikadaki tutumları bu durumu engelleyecek gibi görünse de uzun vadede bu durumun olumlu yönde ilerlemesi beklenmektedir. Bölgedeki güç dengelerinin değişmesi ülkelerin ekonomileri üzerinde etkiler yaratmakta ve son yıllardaki krizlerden birçok ülkeye göre daha az etkilenen ülke konuma yükselen Türkiye için önemli fırsatlar sunmaktadır. İki ülkenin sınır komşusu olması ve birbirleriyle olan ilişkileri göz önüne alındığında, bölgede dengelerin her iki ülke açısından, özellikle ekonomik ve siyasi ilişkiler bağlamında gelişim göstermesi beklenmekte ve dış politikada daha sıkı ilişkiler ve üst düzey ziyaretlerle beraber gelişmekte olan ekonomilerine katkı sağlaması beklenmektedir.

Yazıyı Değerlendirin!
Paylaş