İstikrarlı Türkiye Ekonomisi

0
2937

5.si gerçekleştirlen İzmir İktisat Kongresi’nin 2. günü, Kalkınma Bakanı Dr. Cevdet Yılmaz’ın başkanlığında “Yüksek ve İstikrarlı Büyüme Pespektifinde Türkiye Ekonomisi” temalı panel ile başladı.

Panelde Prof. Dr. Mehmet Bulut  dünya ve Türkiye ekonomisine dair önemli bir sunum yaparken, Hazine Müsteşarı İbrahim Halil Çanakçı, Maliye Bakanı Müsteşarı Naci Ağbal, Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Doç Dr. Mehmet Yörükoğlu, MÜSİAD Başkanı Nail Olpak, TOBB Başkan Yardımcısı Ender Yorgancılar ve TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Memduh Boydak panelist olarak yer aldılar.

“Yüksek ve İstikrarlı Büyüme Pespektifinde Türkiye Ekonomisi” konulu panelde verilen önemli mesajlar ve tartışılan konular ise Türkiye ekonomisinin geleceği bakımından ışık tutacak nitelikte.

 

IMAG1874_1

 

Cevdet Yılmaz:

* Küresel ekonomik ortamda gelişmelerin bu çerçevede yeniden ele alınması gerekiyor. Son on yılda %5’in üstünde büyüme 786 milyar dolar milli gelir ve 10.500 doların üstünde milli gelir elde ettik.

*10. Kalkınma Planı perspektifleri 2023 hedefleri doğrultusunda oluşturulmuştur. 10. Kalkınma Planı  2023 hedeflerinin ilk dilimini oluşturmaktadır. 10. Kalkınma Planı’nda belirlenen dönem sonuna kadar 1,3 trilyonluk ekonomi ve 277 milyar dolar ihracat hedeflenmektedir.

Bu büyüme doğrultusunda istihdamın artırılarak işsizliğin daha düşük oranlara eriştirilmesi hedeflenmektedir.

*Hedeflerimiz bu şekilde ancak asıl önemli olan bu hedeflere ulaşabilmeyi nasıl gerçekleştireceğimiz. Mevcut yerimizi, pozisyonumuzu bilmeli ve varmak istediğimiz noktayı hedeflerken buna nasıl ulaşaağımızı belirlemeliyiz.

*Küresel krizden çıkan dünya, ekonomik anlamda yeniden yapılanıyor. Yeniden yapılanan dünyada sürdürülebilir kalkınmanın nasıl sağlanacağı asıl önemli olan noktadır. Sürdürüleilir kalkınmanın tek başına ekonomik büyüme ile gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Diğer hukuk sistemi, yargı sistemi, sağlık sistemi gibi sosyal yapılar da en az makroekonomik politikalar kadar önem teşkil etmektedir. Ancak bu kavramlar birbiri ile doğrudan ilişki içerisindedir. 

 

*Tüm iktisat politikaların odağındaki mesele ekonomik büyümedir. Ekonomik büyüme olmazsa diğer sosyal politikalar da gerçekleşmez. Ekonomik büyüme olmazsa istihdam artmaz, vergi gelirleri artmaz. Kamu harcamaları düzensiz olur ve dolayısıyla sosyal politikalar istenilen şekilde uygulanamaz. 

 

*Türkiye’nin geçmişteki gibi düzensiz büyüme grafiği yerine istikrarlı büyüme elde etmesi şarttır. Tabi ki burada bahsedilen büyümenin kalitesi de önemlidir. Ekonomik büyüme ile istihdam gibi diğer sosyal dengelerin de oturması gereklidir. Bir yandan ekonomik büyümeye odaklanırken diğer yandan çevre gibi hassas konular da göz önünde bulundurulmalıdır. Çevre meselesi de büyüme kadar önemlidir ve ekonomik büyümeye odaklanırken çevre tahribatına sebebiyet verilmemelidir. Bu noktada artık yeşil büyümenin ele alınması gerekmektedir. 

 

*Diğer yandan ekonomik büyümenin kaynağı ve kalitesi son derece önem arz etmektedir. Büyümenin üretimden mi yoksa tüketimden mi kaynaklandığı, iç talepten mi yoksa dış talepten mi oluştuğunu iyi incelemek önem teşkil etmektedir. Ekonomik büyümenin katma değeri yüksek yapılardan mı yoksa daha kırılgan kaynaklardan mı oluştuğu göz önünde bulundurulmalıdır. Tüm bu kavramların kaliteli ekonomik büyüme kapsamında ele alınması gerekmektedir.

 

*Son 7 yıl içinde milli gelirin içinde sanayinin payı azaldı çünkü diğer alanlarda fiyat artışı varken sanayi fiyatları artmadığı için payı düştü. Ancak fiziki üretim açısından düşüş söz konusu değil. Teknoloji bazlı, bilgi-yoğun katma değerli bir sanayi üretimi olmazsa olmazlardan biri.

 

 

*Işin özü nitelikli insan nitelikli sermayedir. Dolayısıyla mikro konulara ve yapısal reformlara daha fazla önem vermemiz gerekiyor. Türkiye artık ince işçilik dönemine girdi, iskelet sağlam, geriye ince işleri tamamlamak kalıyor.

Prof. Dr. Mehmet Bulut

*Mevcut küresel ekonomiler arasında en düşük büyüme Afrika ve Asya Pasifik bölgesinde görülmektedir. Türkiye de yüksek ve düşük gelirli ülke grupları içinde değerlendirildiğinde, yüksek gelir grubunda olmamasına ragmen yüksek gelir ülkesi performası gösterdiği açıktır. Ancak performansa bağlı kalarak objektif olarak 2023 hedeflerine ulaşılması mümkün değildir.

*Geleceğe ABye bakmadan, eurosentesizm olmadan büyüme hedeflerimizi koymalıyız.

*Kurumsal yapı iktisadi gelişmeyi desteklemiyorsa büyüme sorunu çözülemez. Nitelikli nüfus, teknoloji ve AR-GE, yeni ekonmik hinterland ve bölgesel barış konuları çözülmedikçe türkiye ekonomik büyüme hedeflerine ulaşamaz. Ekonomik hinterland modelinden bir Avrupa modelini kastemiyoruz. Merkezi Türkiye olmak üzere bölgesel ekonomik bir alan oluşturulmalıdır.

*Yakın dönemde Arap Baharı konsepti ortaya çıktı ve Arap ülkelerinde iç kriz patlak verdi.

Ancak bazen kriz olarak görünen şeyler bazen fırsata dönüşebilir. Coğrafyayı büyütmek yani ekonomik hinterland yaratmak hedefleriz için elzemdir.

*Marmaray: Geçtiğimiz günlerde “Uluslararası İpek Yolu: Marmaray ile Türkiye İpek Yolu’nun merkezi oldu” konulu bir konferans düzenlendi. Türkiyenin sadece insan taşımaya yönelik değil mal taşımaya yönelik yeraltı sistemlerin de oluşturulması gerekiyor,

zira ekonomi mal taşıma kavramıyla oluşur.

 

 

Hazine Müsteşarı İbrahim Halil Çanakçı

 

*G20 ülekeleri dünya hasılasının %85’ini oluşturuyor. Ancak küresel kriz sonrası büyüme oranları farklılaşma gösterdi. Rusya başkanlığındaki G20’nin ana teması büyüme ve istihdam oldu. Önümüzdeki yıl Avusturalya G20 zirvesine ev sahipliği yapacak ve şimdiden ülkelerin kendi büyüme stratejilerinin belirlemesi gerektiğine vurgu yapıldı.

*Mevcut küresel entegrasyon girişimlerine baktığımızda AB-ABD, AB-Japonya arasındaki görüşmelerin yeni küresel eğilimleri gösterdiğini söyleyebiliriz.

*Finansal eğilimler de büyüme politikaları önem arz etmektedir. Türkiye’nin büyüme oranları emsal ülkelere göre çok daha dalgalıdır. 1999-2012 yılları arasında ortalama standart sapma %4’ün üzerinde gerçekleşirken, emsal ülkelerde %2’nin biraz üzerindedir. Bu dalgalanma yapıları ve istihdamı olumsuz etkilemektedir.

* 2023’te dünyanın ilk 10 ekonomisi arasında yer almak ve orta delir tuzağından çıkmak için yüksek büyümeye ihtiyaç vardır. Bunun yanında yurtiçi tasaruufların finansaman kalitesinin ve makroekonomik politikalara değinmek gerekir. Türkye’de, son 10 yıllık dönemde tasarruf oranları olumlu sosyal politikalar ve gelişmeler nedeniyle düşmüştür. Ancak yine de büyüme için birincil olarak yurtiçi tasarrufların artırılması gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmalara başlanmıştır. Örneğin bireysel emeklilik sistemi katılımcı sayısı 330.000’den 760.000’e çıkmıştır. Diğer yandan sigortalar konusunda ürün çeşitliliği ve tüketicilere seçenekler sunulması için çalışmalar yapılmaktadır.

*Kaliteli bir ekonomik büyüme için tasaruuf oranının artırılmasının yanı sıra finansmanın kalitesine önem verilmesi gerekmektedir. BIST’in geliştirilmesi, banka dışı finansman kanunu çalışmaları bu perspektif doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.

* Ekonomide yeni dönem yeni sermaye türlerini gerekli kılacaktır. Mevcut sermaye türleri ile yeni dönemde devam etmek mümkün değildir. Özellikle teknoloji odaklı firmaların finansman ihtiyaçlarını karşılayacak finansman girişimlerine ihtiyaç vardır. Bu konuyla ilgili son dönemde ‘melek yatırımcı’ ve ‘fonların fonu’ uygulaması, mikro-finans çalışması güncel örneklerdir.

 

*Mali disiplinin sürekliliği bakımından ihtiyatlı maliye politikaların devam ettirilmesi gerekmektedir. Son on yıllık dönemde Türkiye’nin mali disiplinde ortaya koyduğu performans bir çıpa olmuştur. Bütçe açığı ve kamu açığının düşük olması güven açısından çok kritiktir. Bu düşüşün önümüzdeki dönemde de devam etmesi gerekir çünkü cari açık tasarruf yatırım açığının yansımasıdır. Kamu tasarruf yatırım açığını da düşürmek gerekiyor, zira toplam cari açık %6 iken %2 seviyesinde tasarruf yatırım açığı var. Mali disiplin para politikasını çok daha esnek ve etkili bir konjonktürle zorluklarla mücadeler edebilmesi bakımından önemlidir. 2009 yılında küresel krizle karşılaştığımızda güçlü mali yapımız sayesinde bu konjonktürel zorlukla başa çıkabildik.

 

*Ekonomik istikrar, ekonomik büyüme için koşul fakat tek başına yeterli değildir. Tek başına makroekonomik istikrarlar yüksek büyümenin sağlanması mümkün olamaz. 2023te en büyük 10 ekonomi arasında olmak siyasi bir vizyondur. Teknik açıklamalaı zor olabilir fakat kritik noktalara odaklanırsak 2023 olmasa bile yakın bir dönemde hedeflerin elde edilmesi mümkün olacaktır.

 Müsiad Başkanı Nail Olpak

 

*Kaliteli finansman ülkemizin önüneki önemli gündem maddelerinden olmak zorundadır. Diğer yandan ülkemizin büyük projelerine orta ölçekli firmaların da girmesi gerekmektedir. Böylece hem ekonomik büyüme sağlanır hem de KOBİlerin ululararası lige taşınması sağlanır. Bu aynı zamanda kronik bir sorun olan cari açığa da derman olacaktır. TÜİK vrilerine göre 2012 yılında ihracatın %62.6’sını KOBİler gerçekleştirmiştir.

*Türkiye şuanda tarihi ekonomik bir eşikte. Dünyanın doğusu ve güneyii gelişmiş dünyayı yakalamaya başladı. Artık ekonomi kasalarda saklanmıyor. Şimdi paylaşma ve yaygın bilgi ile ekonomik çevirime geçiliyor.

*Bu topraklarda ekonomik olarak gelişme fırsatını elimizde tutuyoruz ve ülkemizi ve bu coğrafyayı kalkınıdracak paradigmayı elimizde bulunduruyoruz. Bölgede barış, adalet, hak ve özgürlüklerin güven zemininde sağlanması ile ekonomik büyüme devamlı kılınabilecektir.

 

 Maliye Bakanlığı Müsteşarı Naci Ağbal

 

*Maliye politikası ekonomi politikasının en önemli araçlarından biridir. Hem kamu harcamalarının kompozisyonunun değiştirilmesi ve kamu gelirlerinin daha sağlam finansman kaynakları ile sağlanması önemlidir.

*Kamu maliyesinin belli basil göstergeleri en başında manşet gösterge bütçe açığıdır. Diğerleri ise borç stoku ve faiz dışı fazladır. 2009 global krizinin etkilerini bir tarafa bırakırsak bütçe açığının sürekli azaldığını görüyoruz. 90’lı yıllarda %10-12 oranlarına çıkan bütçe açıkları şuan %1 sevyelerine inmiştir. 10 yıllık performans büyümenin kalıcı ve sürüdürlebilir olduğunu göstermektedir. Kamu kesimi bakımından bakıldığında sağlıklı bir maliye politikasına geçebilmek için faiz dışı fazla oluşturma politikası 2007 sonrasına kadar devam ettirilmiştir. Fakat sonrasında bir miktar azaltılsa da şuanda mali disiplin kararlı şekilde devam etmektedir.

*Maliye politikasının önümüzüdeki dönemdeki önceliği kantitatif özelliğin sürüdürülmesidir. Ekim ayında 2014 bütçesi meclise sunulmuş ve OVP’nin kalkınma planlarıyla uyumlu 5018. kanunla gelen yeni bir müessese olduğu gerçeği pekiştirilmiştir. Bu sebeple OVP, hem yatırımcılar ve özel sektör için öngörülebilirlik sağlayan bir araçtır.

Global kriz ortamında maliye politikasında elde edilen başarının mutfak tarafında uzun vadeli bir duruş ve sürdürülebilirlik perspektifi gözetilmiştir. Vergi politikası ve harcama politikası da bu doğrultuda ele alınmıştır. 2013’e kadar vergi politikasına bakıldığında öncelikle kamu maliyesinin temel finansmanının vergi olduğu konusunda kararlı bir görüş var olmaktadır. Vergi gelirlerinin GSYH’ye ve faiz dışındaki gelirlere bakıldığında vergi gelirlerinden ödün verilmesi, aynı zamanda teşvik edici ve gelir dağılımı  dengesine yansımasına önem verilmiştir. Vergi adaleti konusunda ve öngörülebilirlik konusunda ciddi tedbirler alınmıştır. Hem gelir hem de adalet dengesi kompoziyonu konusu ön planda tutulmuştur. Bu doğrultuda yatırım teşvik sistemi hem bölgesel hem sektörel teşviki, ayrıca 2008te uygulamaya konulan arge teşvikleri oluşturulmuştur. Bir taraftan da kayıtlı ekonomiyi teşvik ve kayıt dışı ekonomiyi caydırıcı yasal düzenlemeler yapılmıştır. Aynı zamanda vatandaşın devletin politikalarına olan inancın artırılmasına önem verilmiştir. Vergi denetimi kanunlarda olum düzenlemeler ile karşımıza çıkmaktadır ve artık güven sağlayıcı bir geri dönüş olmuştur.

* Dönemin temel karakteristiği kamu harcamaalarında kaynakların yeniden dağıtılmasıdır. Kamu harcamalarının önemli bir kısmının faize gittiği bir dönemden çıkılmış ve sosyal harcamalara ayrılan bir bütçeye kavuşulmuştur. Faiz giderlerinin bütçe harcamaları içindeki yeri artık son derece düşüktür. Ekonomik ve siyasi istikrar ile maliye politikalarının kararlılılğı kendi gelirini yönetmiştir. Hükümet ekonomik harcamaları doğru alanlara aktarmış, örneğin yıllardır zor ulaşlabilir olan sağlık alanında yatırım yapılmış ve batı seviyesne ulaştırılmıştır.

*Ciddi anlamda altyapı, ulaşım, sağlık, araştırma geliştirmeye imkan sağlayan yatırımların yapıldığını ifade edebiliriz. 2023 perspektifinde temel önceliklerimize değinmek gerekirse; başlıca cari harcamalarının sıkılaştırılıp rasyonel hale getirilmesini belirtebiliriz. Cari harcamaların bütçe içindeki oranını artıran değil azaltan bir kamu maliye politikası izlemek gerekmektedir. Buradan oluşacak mali alanı eğitim, inovasyon, AR-GE ve altyapı yatırımlarına rekabet ortamı oluşturmak için yatırımlar yapılması önem teşkil etmektedir.

*Özel sektörün rekabet edebilirliği kapsamında vergi yükünün aşağı çekilmesi söz konusu olacaktır. Burada mutlaka kayıt dışı ekonomi ile mücadele anlamında dolaysız vergilerin bütçe içindeki yerinin artırılması gerekmektedir. Maliye politikası bütçenin hazırlanması ve uygulanması sürecinde 5018 sayılı kanunda belirtilen hesap verebilme ve şeffaflık politikası rahatlıkla uygulanabilir olmalıdır. Şeffaflık, kamu maliyesinin en önemli unsurlarından bir tanesidir. Kamu idaresinin toplanan vergileri kullanırken vergilerle neler yapıldığı konusunda daha şeffaf olması gerekmktedir.

 

 TOBB Başkan Yardımcısı Ender Yorgancılar

*Son dönemde dünyada üretim batıdan doğuya doğru kaymaktadır. Türkiye, Asya-Avrupa enerji transfer merkezi haline gelmiştir.

*2023 hedefleri çok iddialı. Bu iddianın sürdürülebilmesi için makro reformların mikro reformlarla birleştirilmesi söz konusu olmazsa 2023 hedeflerine ulaşamayız. Halen AR-GE çalışmaları istenilen düzeyde değil. ABD’de dünyayı etkileyen borç ve bütçe krizi var. Bu kriz erteleme ile sonuçlandı. Şubat ayına kadar bir süreç var önümzde. FED alımlarını kısıtlayacak ve beklenen süreç 2014’ün Mart ayında gerçekleşecek. Bu süreci politika yapıcıların çok iyi değerlendirmesi gerekiyor. Bizim gibi cari açık veren ülkelerin döviz sıkıntısı çekmemesi için ilgili bakanların çalışması lazım geliyor.

*Eskiden dünyada ekonomi güçleri vardı, ABD, Rusya ve Çin şeklinde bir sıralama yapılırdı. Şimdi bu değerlendirilirken artık ekonomi blokları devreye giriyor, örneğin; ABD-Pasific ekonomi bloğu. Bunun dışında kalan ülkeler kendi bloğunu oluşturmaya çalışacaklar. Dolayısıyla, bizim güçlü ekonomik bloklara taraf olmamız gerekiyor.

*Dünyada bunlar olurken Türkiyede neler oluyor? Kriz öncesi ve sonrası çok enteresan bir yapı ortaya çıktı. Borç özkaynakları %65 iken sonrasında %105e çıktı. Türkiye büyüyor fakat borçlanarak büyüyor. Bizim borçlanarak büyümemiz gelecek açısından sağlıklı değil. Bayram öncesi ve sonrası kur farkı direk olarak zarar hanesine yazıldı. Bizdeki asıl mesele tasarruftur. Tasarrufu da para kazanan, AR-GE’sini geliştirenler yapabilir. Tasarruf miktar ve oranı dünya ortalamasının aldında ise finansman için mecburen bankalara yöneliyoruz buna mecbur kalıyoruz.

*Eğitim sistemi sınıf geçme, okul bitirme odaklı. Teorik ve Pratik bilginin örtüşeceği ve sanayiye yum sağlayacağı bir eğitim sistemi hayata geçirilmelidir.

*Hak aramayı özendiren değil caydıran bir hukuk sistemimiz var. İnsanlar mahkemeye gitmeye, sonuç almaya istekli olmalılar. Yargı sürecinde ciddi reformlara ihtiyacımz var.

*Gelire değil harcamaya dayalı vergi sistemi şiketleri zora sokuyor. Bu da ekonomik büyümenin önünde büyük bir engel.

*2023’te Kişi başı gelir 25.000 USD olarak hedefleniyor fakat bu gelirin nereye gittiğine de önemlidir. Dünyada dolar milyarderleri konusunda 9. sıradayız fakat şirketlerde benzer bir durum yok. Para politikalarını takip ederken dünyada neler olduğunu iyi anaiz etmek gerekir. Aksi akdirde bu gelişmelerin ve değişikliklerin bize bir faydası olmaz. Dünyaya paralel reformlar yapılması önem arz ediyor. Ekonomik büyüme deyince KOBİlere ve ihracatlarımıza bakıyoruz. Günü kurataran geçici kazanç çözümleri elde etmeye çalışılırken kalıcı büyüme düşünülmediğini görüyoruz.

*Çin’den sonra dünyanın en büyük inşaat şirketine sahip olan bir ülkeyiz. Geçen sene Türk şirketleri 17 milyar dolarlık iş yapmış fakat 1 tane ispanyol kökenli inşaat firması 42 milyar dolar elde etmiş. Biz bu işin inşaat kısmında kalıyoruz oysa müşavirlik kısmına girmeliyiz, teknolojilerle iş yapmalıyız. Türkiyede’ki fizik öğretmenleri yalnızca üniversite sınavına girecek öğrenci hazırlamakla meşgul olduğu sürece bu konuda gelişemeyiz.

*AVM’lerden içeri girer girmez yabancı markaları görüyoruz. Yaygın Türk markası yok. Markalaşmada iyi olamadığımız sürece ülke olarak üst seviyelere çıkamayız.

*Bu şartlarda 2023 hedeflerine ulaşılması güç görünüyor ancak bu kadar kriz gören başka bir ülkede, işadamlarının ayakta duramadığı gerçeği varken bundan sonrada önümüzün açık olacağını ve başaracağımızı söylemek güç değil. Bunun için özel sektöre yurtdışındakii şartların sağlanması konusunda çalışılması gerekiyor.

 

 MB Başkan Yardımcısı Mehmet Yörükoğlu

 

*1980-2000 yılları arasında milli gelirde ABD’ye yakınsama %23-27 oranı arasında seyrediyor.  Sonrasında yükselen ekonomiler söz konusu. Bu durumu iki farklı şekilde yorumlamak mümkün. İlki,performans artışı yok faiz düştü gelişmekte olan ülkelerin istifade ettiği yönünde. İkinci yorum ise finansal istikrar konusunda atılan adımlar ve mali politkaların yapılması konusunda gerçekleştirilen çalışmalarla ortaya çıktığı yönünde.

* Uzan vadeli sürdürülebilir büyümeyi düşündüğümüzde makroekonomik istikrar ve verimlilik artışları konusu noktası baz alınmalıdır. Herşey aslında makroekonomik istikrara bakar. 2000’li yıllarda bu istikrarlı dönem inşaa edildi ve mali disiplin, fiyat istikrarı ve finansal istikrar sağlandı. MB olarak biz, fiyat istikrarsından sorumluyuz.

*1950’den bu yana Türkiye’de %50 değilde %5 ortalama enflasyon olsaydı, yakınsama konusunda kişi başına milli gelir şuanda 15.000 dolar olabilirdi. Son 10 yılda önemli adımlar atıldı ve önümüzdeki dönemde bu adımların meyvelerini göreceğiz.

*Yükselen piyasa ekonomileri önemli oranda oynaklık arz ediyor. Bu tamamen kredi ve kur bazlı bir durum. Uzun vadede büyüme performansı için finansal istikrar ve fiyat istikrarı birlikte gözetilmelidir. Cari açık ve kredi büyümesi önemli noktalara çekilmiştir. Ekonominin, hızlı büyüme hızlı daralma şeklinde oynak hale getiren değil ekonomik aktiviteyi yumuşak bir büyümeye sağlayacak bir tutumda seyretmesi gerekiyor. Bu noktada biz kurun aşırı oynaklığını üreticiler ve ihracatçılar için işlerlerini kolaylaştırmak adına azaltmaya çalışıyoruz. Diğer yandan önümüzdeki dönemde fiyat ve finansal istikrara olan çalışmaları çeşitli araçları kullanarak geliştireceğiz.

 

 Tüsiad Yönetim Kurulu Başkan Yardımısı Memduh Boydak

 

*Sürdürlebilir büyüme için neler yapmamız gerektiği konusu ön planda tutulmalı. Sermaye ve işgücü üretkenliğinin artması gerekiyor. Toplam faktör verimliliği, sermaye ve işgücünün daha verimli olmasıyla elde edilir. Bu noktada işgücünün daha verimli olması, üretim teknolojisi ve sermayenin daha üçlü olması elzem.

*Farzedelim %4 büyüme oluşsun. Bu oranın %0,6’lık kısmı toplam faktör verimliliğinden sağlanıyor. Örneğin aynı orandan Finlandiyada %2 toplam factor verimliliği elde ediyorken biz %1 bile elde edemiyoruz. Bu doğrultuda yapısal önlemlerin de üzerinde durulması gerekiyor. Bunu 2001 krizi sonrası gördük. KOBİlerin üretim verimiliği, kalitesi ve kurumsallaşması, AR-GE tabanında üretim kalitesini artıracak küresel rekabet gücümüzü artırarak büyüme elde edilmesi bakımından önemli.

*Mevcut ekonomik durumda, yani krizden sonra Türkiye zoru başarıyor. Gelişmiş ülkelerde menfi yönlü büyüme oranı var. Sınırlı büyüme oranları büyük ölçüde esnek para ve maliye politikaları ile de sağlanabilirken yalnızca makro-ekonomik araçlarla büyüme elde etmek çok mümkün değil. Korumacı ve içe kapalı tutumlar özel sektörün büyümesini azalttı.

ABD ve AB arasında Transatlantic yatırım anlaşması ve STAlar, diğer geniş ticaret alaşmaları küresel büyümeye fayda sağlayacak gibi görünüyor. Tüsiad olarak umarız ki biz de bu büyümenin içinde yer alırız.

*Almanya’da yıllardır istikrar var. Avrupa’nın lider ülkesi olan Almanya’da, sürdürülebilir makroekonomik büyüme politikaları ile zaman içimde gelişen KOBİler kurumsallaşmış ve dünyanın sayılı şirketleri haline gelmiştir.

*Rekabet, üretim ve artan istihdam talebi paralel ilerliyor.

Fırsatlar: Türkiye’nin 2040’a kadar çalışabilir nüfusu var. Ayrıca kamu borç stokunun düşük olması, şehirleşmenin büyük olması temel fırsatlarımız.

Tehditer: Küresel likidite koşullarının gelişmekte olan ülkelerin aleyhine gelişmesi ve bölgesel kalkınmışlık farklılıkların giderilememesi en büyük sorunlardan biri. Türkiye’de teşvikler sağlanıyor ve bu sorun giderilmeye çalışılıyor.

*Küresel ekonomik entegrasyon girişimlerinin dışında kalınması, AB uyum sürecinin kesintiye uğraması ve bölgedeki siyası istikrarsızlık sorun teşkil ediyor. Gerekenler ise yapısal reformların uygulanması, kayıtdışı çalışmayı engellemek için tedbirler alınması; sosyal politikalar ve eğitim politikaları fırsatken yeterli olmaması halinde tehdite dönüşebiliyor. Örneğin sürekli değişen bir eğitim yerine küresel ihtiyaçları karşılayacak ve uzun vadede uygulanabilecek bir sistem getirilmesi, nitelikli insan sayısının artması ve gelir dağılımı adaleti ve sosyal devlet olma arzusunu gerçekleştirilmesini sağlayacaktır.

*Türkiyenin yüksek büyüme oranlarına ulaşabilmesi için yatırımların ciddi oranda artması, milli gelire eklenmesi gerekiyor. Bunu cari açık olmadan yapmak için ancak iç tasarruflarla finanse edebiliriz. Bunun sağlnması hem özel hem de kamu kesiminin tasarruflarun artırılmasıyla mümkün olabilmektedir.

*Artık Türkiye’de ‘finansal okur yazarlık’ çalışmaları yapılıyor. Bunun KOBİ düzeyinde gelişmesi gerekiyor; kısa sürede soruç alınamayabilir. Fakat şirketlerde kendi kendini besleyen bir süreçte tasarrufların artırılması  ile mümkün olabilcektir.

*Siyasi öngörülebilirlik ekonomik büyüme için etkilidir.

*Finansal aracılık hizmetleri için daha az maliyetli kaynak yaratılması gerekiyor. Krizlere karşı kırılganlığını azaltabilecek dış sermaye yatırımlarına yönelmek gerekmektedir.

*Arz yönlü konulara odaklanmamız iş dünyası için memnuniyet verici. Üretim tarafındaki konulara büyük bir güç ile odaklanıp yapısal reformlarla ekonomik isktikrarlı büyüme elde ederken küresel rekabette hızla üst basamaklara çıkılabiliriz. Bunun için en temel şart faktör verimliliğin artırılması ve üretim, yatırım, strateji ile etkili uygulamalar gerçekleştirilmesidir.

 

https://twitter.com/Exponomist

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • adalet ve kalkınma partisinin ekonomi politikalarını ekonomik büyüme ile ilişkisi nedir
  • küresel eğilimler çerçevesinde türkiye ekonomisinin değerlendirilmesi
  • Türkiye ekonomisi istikrarlı mı
Paylaş