Kayıt dışı ekonomi ve çözüm önerileri

0
2268

 

IMG_0198        Bu hafta İstanbul Üniversitesinde Maliye Kulübünün Gelir İdaresi Başkanlığı işbirliği ile düzenlediği “Kayıt Dışı Ekonomi ve Çözüm Önerileri adlı panele katıldım. Konuşmacılar arasında Sabah Gazetesi ekonomi yazarı Şeref Oğuz, Hürriyet Gazetesi Ekonomi Yazarı Vahap Munyar ve İstanbul Gelir İdaresi Başkanı Mustafa Dankın vardı. Hepsi de kayıt dışı ekonomi ile ilgili çözüm önerilerini sundular. Biz de bu panelde geçen çözüm önerilerini kendi çözüm önerilerimiz ile birleştirerek sizlere aktarmaya çalışacağız.

Kayıt Dışı ekonominin ne olduğunu ifade edersek belgelere hiç bağlanmamış ya da içeriği gerçeği yansıtmayan belgelerle gerçekleştirilen ekonomik faaliyetler olarak da tanımlanabilir. Kısa bir anlatımla ifade edersek devletin vergilendiremediği alanlardır. İnsanları kayıt dışı ekonomiye yönlendiren en büyük sebepler de alınan vergilerin yüksek olması ve verilen cezaların az olmasıdır. İnsanlar, teknolojiyi ne kadar geliştirirseniz geliştirin zarar edecekleri bir şekilde vergilendirildiğinde vergi kaçırmanın bir yolunu elbet de buluyorlar. Bu sebeple vergiler fazla ağır olmamalıdır. Türkiye’nin son 10 yıllık dönemine baktığımızda özellikle doğrudan vergi alanında yük bayağı azaltıldı azaltılmasına lakin ne kadar azaltırsanız azaltın ceza sisteminizde vergi kaçırmanın cezası (İstanbul Vergi İdaresi Başkanının bildirdiğine göre) kaçırılan verginin 2 katı  ise vergi kaçırmanın hiç de caydırıcılığı yok demektir ki biz bunu sahte çek olayında gördük. Sahte çekte hapis cezasının indirilmesi sahte çek vak’alarını her geçen gün arttırmıştır. Demek ki ne kadar çok ceza ve denetim o kadar az vergi kaçırma. Mesela Amerika’da bu böyle, adam vergi kaçırırsa sonunun ne olacağını biliyor. Çoğu Avrupa ülkelerinde de hapis cezası ve ağır para cezaları mevcuttur. Bizde de ceza sistemi yeniden düzenlenmeli daha ağır cezalar sıkı denetim ile birlikte faaliyete geçmelidir. Hatta siyasetin çok popüler olduğu Türkiye’de vergi kaçırma ile seçme-seçilme arasında negatif bir korelasyon kurulmalıdır. Yani vergi kaçıranlar ne seçebilecek ne de seçilecek… O zaman görün bakalım Milletvekilliği için can atan iş adamları nasıl vergi kaçırıyor.

IMG_0200Kayıtdışı ekonomiyi önleme konusunda vergi aflarının biran önce kaldırılması da çok önemlidir. Çünkü ‘vergi affı’ demek vergisini zamanında veren mükellefi cezalandırıcı, vergi kaçıran mükellefi de ödüllendiricidir. Bu yolla vergi kaçırmak özendirilmiş olunur.

Ekonominin kayıt dışı olmasına neden olan en önemli sebeplerden biri Serbest Muhasebeciler ve Mali Müşavirlerin mesleklerinin koşulları sebebince görevleri tam layıkıyla yerine getirememeleri ve onlara getirilen kısıtlamalardır. Günümüzde mali müşavirlik mesleği şahıs veya kurumlarının devlete ödeyeceği vergiyi hesaplamaktan çok şahıs ve kurumlara ne kadar daha az vergi ödettirime dönüşmüştür. Çünkü koşullar onlara bunu yapmasını dayatmaktadır. Hepimizin iyi bildiği gibi şirketler ya hayali fatura ile ya da şahsi giderlerini şirket gideri gibi göstermekle devlete olan vergilerini minimuma indirmektedir. Bu yöntemi de mali müşavirler ya da serbest muhasebeciler ile birlikte yapmaktadır. Bunu yapmayan dürüst mali müşavirler ise ya çok az bir para kazanmaktadır. Ya da hiç kazanamamaktadır. Bu ise tüm müşavirleri bu sahtekârlığı yapmaya zorlamaktadır. Bu sorunu çözmek için yapılabilecek en optimum çözüm yolu ise bu müşavirlikleri devlete bağlamak ve denetim yetkisi vermektir. Bu yolla mali müşavirlerin kazanç kaygısı sona erecek ( onları tatmin edecek bir maaş verilmelidir. ) ve denetim yetkisi ile birlikte de işlerini daha iyi bir şekilde yapma imkânına sahip olacaklardır. Ayrıca aradaki kira vb. maliyetlerini ortadan kaldırarak halka da bu hizmeti daha ucuza sunma imkânına sahip olunacak.

Sevgili dostlar yazacak daha çok şey var. Lakin sizi de sıkmamak için devamını bir sonraki yazıya bırakıyorum. Vesselam…

Ali Uslu     @ekonomiperver

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • kayıt dışı ekonomiye karşı çözüm önerileri
  • vergi aflarının vergi uyumuna etkisi
  • dijital ekonominin çozum onerileri
  • kayıt dışı ekonominin çözüm yolları
  • kayıtdışı ekonomi com
Paylaş