Verginin Ekonomik Etkileri

0
5767

Verginin Ekonomik Etkileri

Vergilerin ekonomik etkileri literatürde vergi indirimleri üzerinde yoğunlaşmaktadır.

1. Vergilerin Tasarruflar Üzerindeki Etkileri

Makro istikrarsızlık dönemlerinde kamu sektörünün ekonomideki nispi öneminin artması, sektörün ihtiyacı olan temel kaynak talebini arttırmaktadır. Bu durum ödenen vergilerde ve devlet gelirlerinde artışa  yol açmakta ve tasarruf arzı üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Vergilerin hangi türünün tasarruflar üzerinde olumsuz etkileri bulunduğu konusunda çeşitli  tartışmalar bulunsa da, ağırlıklı olarak faiz ve hisse senedi sermaye kazancı gibi tasarruf faktörlerinden vergi alınması dikkatleri gelir vergisi üzerine çekmektedir. Artan vergi yükü ekonomik aktörlerin tercihlerini olumsuz yönde etkilemekte, tasarruflara maliyet yüklemektedir. Ayrıca tasarruflarda beklenen büyüme etkisinin ekonominin içinde bulunduğu enflasyonist ve deflasyonist ortamlara da bağlı olarak da değişmektedir( Durkaya ve Ceylan, 2006 ).
   2.Vergilerin Yatırımlar Üzerindeki Etkileri

Yatırımlar üzerinden alınan vergilerin bir bölümünün kamuya transfer edilmesi yatırımlar üzerinde olumsuz etkilere yol açsa da vergi indirimleri yatırımların ekonomik büyüme üzerinde önemli etkisi bulunduğu bilinmektedir.
Vergi indirimleriyle vergi olarak ödenmesi gereken kaynakların, yatırımları besleyen tasarruflara dönüşmesini sağlamaktadır. Bu sebeple potansiyel yatırım fırsatları için mali avantajlar ortaya çıkmakta, yeni yatırım projeleri için girişimcileri cesaretlendirmektedir. Buna vergi indirimlerinin kullanılabilir geliri artması olgusu da eklendiğinde yatırım artışına bağlı ekonomik büyüme sürecinde vergi indirimlerinin etkili olabileceği söylenebilir( Durkaya ve Ceylan, 2006).

 3.Vergilerin Finansal Piyasalar Üzerindeki Etkileri

Gelişmekte olan ülkelerde tasarruf açığı bulunmaktadır. Bu tasarruf açığının  yanına mevcut tasarrufların büyümeye sağlayacak alanlara ve özellikle yatırımlara yönelmemesi olgusu da eklenince, para ve sermaye piyasasının yeterli bir biçimde işlemediği tartışması ortaya çıkmaktadır. Etkin işleyen finanssal piyasalarda başta büyüme hızının arttırılmasına paralel olarak istihdam artışları olmak üzere temel makro ekonomik hedeflere ulaşabilmek yönünde katkılar beklenmektedir.
Finansal kesim üzerinde vergi oranlarının artması, bir anlamda tasarrufların vergilendirilmesi olarak ifade edilmektedir. Bu durum mali sektörden fon çıkışlarına neden olabilmekte, finansal piyasalarda bulunması gereken tasarrufları altın, döviz ve gayrimenkul gibi gömüleme alanlarına çekmektedir. Bu sebeple mali piyasaların fon büyüklüğü ve çalışabilirliği azalmakta, büyümenin finansörlüğü rolü zayıflamaktadır. Sermaye ve para piyasalarında fon arzının daralmasıyla kendisini gösteren bu süreç , faizleri de yükselterek yarımları etki altına alarak zayıflatmakta,dolayısıyla büyüme dinamikleri olumsuz etkilemekte ve kamunun borçlanma maliyetini de yükseltmektedir( Durkaya ve Ceylan, 2006 ).

   4. Vergilerin Emek Arzı Üzerindeki Etkileri

Emek arzı ücretin bir fonksiyonu olması sebebiyle vergilerin emek arzı üzerendeki etkilerinin analizinde doğrudan ücretleri hedef alan vergiler önem arz etmektedir. Fakat  emek gelirini reel olarak azaltan çeşitli vergilerin emek arzı üzerindeki benzer sonuçları görülebilir.
Emek üzerinden alınan vergilerin artması, emek gelirinde azalış anlamına gelse de,  bu durum çalışanların boş zamanı tercih etmeleri yerine daha fazla çalışmayı tercih edecekleri gibi, kişilerin tasarruflarını ve tüketimlerini kısarak artan vergileri ödeme yoluna tercih etmelerine neden olmaktadır. Gelir etkisi olarak adlandırılan bu olgunun karşı cephesinde , artan vergiler nedeniyle çalışanların daha vergi ödemek için daha az çalışmayı tercih etmesi veya boş zamanın maliyetinin düşmesine bağlı olarak işgücü arzının azaltılması ile ortaya çıkan ikame etkisi yer almaktadır,bu etkiler gelir gruplarına göre farlılık çalışanlarda gösterebilir. Düşük gelir grubundaki bireyler söz konusu olduğunda gelir etkisi ağırlık kazanırken, yüksek gelir grubuna giren bireyler için ikame etkisi önem kazanmaktadır(Durkaya ve Ceylan, 2006 ).

  5.Vergilerin Enflasyonist ve Deflasyonist  Süreç  Üzerindeki  Etkileri

Vergiler bir maliye politikası aracı olduğundan ekonomide daraltıcı ve genişletici etkiler beklenebilir. Deflasyonist bir ekonomide, vergi indirimleri aracılığıyla kullanılabilir gelirin arttırılmasına paralel olarak, toplam talebi artıcı etkiler dikkate alınmaktadır. Enflasyonist bir durumda ise, vergilerin arttırılması seçeneği tercih edilmekte ve böylelikle toplam talebi, arttırılması yoluna gidilmektedir. Durgun bir ekonomi ile mücadele etmek için vergilerin indirilmesi ile ortaya çıkan genişletici maliye politikası, ekonomi tam istihdam mili gelir seviyesine ulaştıktan sonra enflasyonist açık meydana getirebilecektir( Durkaya ve Ceylan, 2006 ).
KAYNAK:Durkaya, M., Ceylan, S. (2006). Vergi Gelirleri ve Ekonomik Büyüme. Maliye Dergisi, Sayı 150.

Yazar: Muhammed AZAPOĞLU

Yazıyı Değerlendirin!

Ne aradılar:

  • vergilerin ekonomik etkileri
  • verginin ekonomik etkileri
  • verginin ekonomiye etkisi
  • verginin tasarruf etkisi
  • vergilrin ekonomik etkileri
Paylaş